Babka

Babka, puszysta, z formy, w cukrze pudrze na Wielkanoc. Babka wielkanocna nazywała się pierwotnie po prostu babą, słowem, które w dawnej polszczyźnie oznaczało zamężną lub starszą kobietę. Najczęściej podawane wyjaśnienie nazwy mówi, że wysoka, karbowana forma ciasta przypominała szeroką, sfałdowaną spódnicę noszoną przez zamężne wiejskie kobiety albo spleciony warkocz ukryty pod chustą, jaki nosiły te same kobiety. Pierwsze baby piekła szlachecka kuchnia Rzeczpospolitej pod koniec XVII wieku, często barwione szafranem, dlatego nazywano je też żółtym chlebem. Międzynarodową sławę ciasto zawdzięcza paradoksalnie zdetronizowanemu polskiemu królowi: Stanisław Leszczyński, który po utracie korony otrzymał od zięcia, Ludwika XV, Księstwo Lotaryngii, kazał tam nasączać swoją ulubioną babę rumem, co dało początek francuskiej babie au rhum. Samo pieczenie było w polskich domach niemal rytuałem: mężczyznom nie wolno było wchodzić do kuchni podczas wyrastania ciasta, zabraniano głośnych rozmów i biegania, a świeżo upieczoną babę kładziono na puchowych poduszkach, żeby nie opadła podczas stygnięcia. To osobny wypiek z własną formą, nie zwinięty makowiec jak makowiec i nie sernik jak sernik. Ramy całego wielkanocnego stołu opisuje menu wielkanocne.

Zakupy i gotowanie

Na formę potrzebujesz mąki typu 405 lub 550, drożdży świeżych lub suszonych, mleka, masła, jajek, cukru oraz wanilii lub skórki cytryny, cukru pudru i dobrze natłuszczonej formy babkowej. Drożdże i często lepsze masło kupisz w sklepie polskim. Płaski placek z kruszonką to drożdżówka, pleciony warkocz to chałka, a smażone są pączki.

Drożdże aktywuj tylko na letnio, ciasto wyrabiaj elastycznie i cierpliwie pozwól mu podwoić objętość, nie przepełniaj formy i daj ciastu drugie wyrastanie już w formie. Piecz w średniej temperaturze piekarnika, sprawdzaj patyczkiem i wyjmuj z formy dopiero po krótkim odpoczynku. Zbyt gorący piekarnik rumieni skórkę, zanim środek się dopiecze, co wymaga dokładnie tej samej cierpliwości co ciasto drożdżowe w technice makowca, tyle że bez zwijania i bez masy makowej.

W Niemczech pieczenie dzień wcześniej ratuje niedzielny ranek wielkanocny, bo babka smakuje świeżo jeszcze następnego dnia. Zwykła forma do gugelhupfa z domowej szafki w zupełności wystarczy, nazwa babka i tak zostaje czytelna. Kto nie ma czasu na pieczenie, sięga awaryjnie po gotową babkę ze sklepu polskiego, co wcale nie jest porażką. Ramy kulturowe opisuje menu wielkanocne.

Przy stole

Ostudzoną podawaj z cukrem pudrem lub lekkim lukrem, do kawy albo herbaty. Przy menu wielkanocnym stoi często obok jajek i żurku. Inne świąteczne słodkości to sernik albo zwinięty makowiec, a na Tłusty Czwartek zamiast tego podaje się smażone pączki, zupełnie inną okazję z zupełnie innym wypiekiem.

Za gorące mleko od razu zabija drożdże, za dużo mąki i przepełniona forma robią babkę zbitą zamiast puszystej, zbyt gorący piekarnik rumieni skórkę, zanim środek dojdzie, a zbyt wczesne wyjmowanie z formy powoduje opadanie ciasta. Nie myl też tej formy z makowcem, sernikiem ani smażonymi pączkami, bo to trzy zupełnie osobne wypieki.

Popularne są warianty z rodzynkami, kakaowy marmurek jako zwyczaj domowy albo lukier cytrynowy zamiast cukru pudru. Mniejsza forma sprawdza się dobrze w mniejszych piekarnikach. Rolada makowa zostaje przy makowcu, sernik przy serniku, wypiek miodowo-korzenny przy pierniku, a pleciony chleb drożdżowy bez formy babkowej to chałka. Do okazji pasuje menu wielkanocne.