Chałka

Chałka, miękko słodkawa, pleciona, złota z sezamem, bochenek, nie babka z formy. Chałka wywodzi się od żydowskiej chally, plecionego chleba szabatowego, którego nazwa pochodzi od hebrajskiego określenia porcji ciasta, jaką biblijnie należało ofiarować kapłanom. Jako osobna nazwa chleba challa upowszechniła się w średniowieczu na terenie południowych Niemiec i Austrii, gdzie aszkenazyjscy Żydzi piekli pleciony chleb na szabat, zanim wraz z migracją na wschód trafiła też do Polski, na tereny Europy Wschodniej i do Rosji. O ile tradycyjny żydowski chleb szabatowy piecze się bez nabiału, żeby można go było łączyć zarówno z daniami mięsnymi, jak i mlecznymi, o tyle polska chałka jest zwykle słodsza i pieczona z masłem i mlekiem, często posmarowana jajkiem i posypana sezamem. Nie ma nic wspólnego z wysoką babką z formy babka, smażonymi pączkami czy jabłkowymi racuchami, a kto szuka placka drożdżowego z kruszonką z blachy, znajdzie go w drożdżówce. Ramę menu na Wielkanoc daje menu wielkanocne.

Zakupy i gotowanie

Na warkocz potrzebujesz mąki, mleka, drożdży, cukru, jajek, masła i soli, a opcjonalnie sezamu na wierzch. Sezam i dobre drożdże często kupisz w sklepie polskim, a gdy czegoś brakuje, pomogą zamienniki składników. O pracy z drożdżami mówi technika makowca. Forma to blacha i warkocz, a nie forma babkowa jak przy babce.

Drożdże aktywuj na letnio i wyrabiaj ciasto elastycznie, aż podwoi objętość. Trzy lub cztery równe wałki spleć mocno w warkocz i dobrze spój końce. Po drugim wyrastaniu posmaruj jajkiem, posyp sezamem i piecz na złoto. Za gorący piekarnik przypala skórkę, zanim środek się dopiecze, zbyt luźno spleciony warkocz rozpada się podczas pieczenia, a zbyt ciasny robi się zbity. Kroić dopiero po krótkim ostudzeniu, na gorąco miękisz się rwie.

W Niemczech chałkę często piecze się w sobotę, a w niedzielę tylko kroi, co wyraźnie odciąża poranek świąteczny. Dzieci mogą wałkować pasma, przy gorącym piekarniku pomagają dorośli. Jeden bochenek starcza dla wielu gości, lepiej jeden dobry chleb niż trzy różne wypieki drożdżowe naraz. Dobre składniki znajdziesz w sklepie polskim, a cały kontekst święta opisuje menu wielkanocne.

Przy stole

Podawaj chałkę w kromkach z masłem lub konfiturą, albo jako część stołu wielkanocnego obok jajek i wędlin, w ramach menu wielkanocnego lub obiadu niedzielnego. Kto szuka ciasta z formy, znajdzie je w babce, kto chce smażone pączki, w pączkach. Resztki trzymaj szczelnie, a nazajutrz najlepiej zrób z nich tosty.

Za gorące mleko zabija drożdże, a forma babkowa zamiast warkocza szybko prowadzi do pomylenia z babką. Zdarza się też mylenie z pączkami albo racuchami, choć wszystkie trzy mają zupełnie inne ciasto. Zbyt krótkie wyrastanie robi warkocz zbity zamiast puszystego.

Z rodzynkami w cieście chałka robi się słodsza według zwyczaju domu, co warto uczciwie napisać w tytule, bez sezamu wygląda skromniej, a mniejszy warkocz sprawdza się dobrze na co dzień. Pasującymi sąsiadami są babka, pączki i racuchy, do okazji pasują menu wielkanocne i obiad niedzielny, a wskazówki zakupowe dają sklep polski i zamienniki składników.