Kutia wigilijna – tradycyjny przepis z pszenicą i makiem

Kutia – tradycyjna potrawa wigilijna

Kutia to słodka potrawa przygotowywana w wielu polskich domach na Wigilię. Podstawą są ugotowane ziarna pszenicy, mak, miód i bakalie. Plan wieczoru porządkuje menu wigilijne.

Podajesz ją najczęściej schłodzoną albo w temperaturze pokojowej, w jednej misie albo w małych salaterkach.

W tym przepisie są pszenica na kutię i suchy mak mielony, więc nie mielisz całych ziaren. Pszenicę i mak kupisz często w sklepie polskim. Na co uważać przy maku w Niemczech, opisuje artykuł mak.

Składniki i czas

Na około 8 niewielkich porcji:

- 300 g łuskanej pszenicy na kutię - 150 g suchego, mielonego maku niebieskiego, bez cukru - 4 łyżki płynnego miodu, około 80 g, do smaku - 100 g orzechów włoskich - 60 g rodzynek - 200 ml wody do maku - dodatkowo obficie wody do moczenia i gotowania pszenicy - 1 szczypta soli do gotowania

Opcjonalnie: 1 łyżeczka startej skórki z cytryny, której skórka nadaje się do jedzenia, albo odrobina wanilii.

Aktywne przygotowanie około 25–30 minut. Moczenie pszenicy najlepiej 8–12 godzin w lodówce. Gotowanie zwykle 35–90 minut, czasem dłużej. Mak mielony około 5–10 minut, razem z odsączaniem. Chłodzenie według uznania około 2 godzin. Wskazówki na opakowaniu są ważniejsze od tych widełek.

200 ml wody jest tylko do maku. Nie starcza na moczenie i gotowanie pszenicy.

Jak zrobić kutię?

Pszenicę opłucz, przełóż do dużej miski i zalej sporą ilością zimnej wody. Odstaw pod przykryciem na 8–12 godzin do lodówki. Potem wodę odlej. Jeśli producent podaje inny sposób, trzymaj się opakowania.

Namoczoną pszenicę zalej świeżą wodą, dodaj szczyptę soli i zagotuj. Gotuj na małym albo średnim ogniu, aż ziarna będą całkowicie miękkie i przyjemne do jedzenia, a nadal będą trzymać kształt. To może zająć około 35–90 minut albo więcej. W razie potrzeby dolewaj gorącą wodę. Odcedź i ostudź.

150 g suchego, mielonego maku zalej 200 ml wody. Powoli podgrzewaj, krótko zagotuj i potrzymaj jeszcze kilka minut na małym ogniu. Lekko przestudź. Nadmiar wody odsącz na bardzo drobnym sitku albo przez odpowiednią ściereczkę. Mak ma być wilgotny, nie wodnisty. Ta metoda jest dla suchego, już mielonego maku. Cały mak wymaga osobnego przygotowania i zmielenia. Słodzona gotowa masa makowa nie wchodzi w tym samym stosunku, bo często ma już cukier i bakalie.

Twarde rodzynki zalej na kilka minut ciepłą wodą, odcedź i osusz. Orzechy grubo posiekaj. Część odłóż do posypania.

Mak wymieszaj z miodem, orzechami, rodzynkami i opcjonalnie skórką albo wanilią. Masa ma się łączyć, ale nie stać w płynie.

Wsyp ostudzoną pszenicę. Jeśli kutia jest zbyt sucha, dodawaj po łyżce przegotowanej, ostudzonej wody. Spróbuj i tylko w razie potrzeby dołóż miodu.

Przykryj i według uznania wstaw na około dwie godziny do lodówki. Podawaj w salaterkach albo w jednej misie, posyp odłożonymi orzechami. Schłodzona albo lekko ogrzana do temperatury pokojowej.

Pszenica, pęczak i mak

Do klasycznej kutii bierz całe, jadalne, zwykle łuskane ziarna. Na opakowaniu często stoi „pszenica na kutię“. Produkty różnią się obróbką, więc moczenie i gotowanie też.

Pęczak jest znanym zamiennikiem, gdy pszenicy na kutię nie ma. To kasza jęczmienna, smak i struktura są inne. Gotuj go według własnej instrukcji. Pszenica i jęczmień zawierają gluten. Wersja z kaszą jaglaną jest osobnym daniem i nie ma tu własnej strony. Kutia nie jest też daniem z makaronu: do tego jest makaron z makiem.

Suchy mak mielony oszczędza mielenie. Cały mak najpierw przygotowujesz według osobnej metody, odsączasz i mielisz. Gotowa słodzona masa często zawiera cukier, miód albo rodzynki. Wtedy zmieniasz pozostałe ilości.

Słodycz i konsystencja

Cztery łyżki miodu to punkt wyjścia. Rodzynki też słodzą, więc spróbuj masy, zanim dołożysz miodu. Rodzinne przepisy różnią się tu wyraźnie.

Pszenica i mak chłoną płyn. Gdy masa jest zbyt zbita, dodawaj wodę po łyżce. Kutia ma być soczysta, nie rzadka jak zupa.

Przechowywanie

Kutię możesz zrobić dzień wcześniej. Ugotowane składniki ostudź, a gotową masę trzymaj pod przykryciem w lodówce. Najlepiej zjedz ją w ciągu dwóch do trzech dni. Wyjmuj tylko tyle, ile podajesz. Ugotowanej pszenicy nie zostawiaj wiele godzin w temperaturze pokojowej.

Najczęstsze pytania

Czy kutię można zrobić dzień przed Wigilią?

Tak. Gotową kutię trzymaj w lodówce.

Czy pszenicę trzeba moczyć?

Przy wielu produktach warto moczyć ją kilka godzin albo przez noc. Dokładny czas zależy od rodzaju pszenicy.

Czy można użyć gotowego maku mielonego?

Tak. Wybierz suchy, niesłodzony mak i przygotuj go jak w przepisie.

Czy kutia jest bezglutenowa?

Nie. Tradycyjna kutia z pszenicą zawiera gluten. Pęczak również.

Czy można zrobić kutię bez mleka?

Tak. W tym przepisie jest woda.

Czym różni się kutia od makaronu z makiem?

Kutia zawiera ugotowane ziarna pszenicy. Makaron z makiem powstaje z makaronu i słodkiej masy makowej.

Czy można dodać inne bakalie?

Tak. Często dokłada się migdały, suszone morele, żurawinę albo kandyzowaną skórkę pomarańczową. To dodatki, nie zamiana podstawy.